logo yeni

2013 YILINDA FAZLA ÇALIŞMA ÖDEMESİNE İLİŞKİN AÇIKLAMA YAPILDI

Aktif . Yayınlanma Ücret

Bakanlar Kurulunun sadece 3 kurumda 2/B çalışmalarına katılan personele fazla çalışma ücreti ödenmesi yönündeki Kararının ardından, çeşitli kurumlara bağlı birimleri tarafından çok sayıda başvuruda bulunularak 2013 yılında yapılacak fazla çalışma ödemelerinin akıbeti sorulmuştu.

Başsavcılıklar ile Mahkemelerden gelen görüş isteme yazıları ile Bimer ve Bilgi Edinme yolu ile yapılan başvurular üzerine, Adalet Bakanlığı Cumhuriyet Başsavcılıklarına ve Bölge İdare Mahkemesi Başkanlıklarına gönderdiği yazı ile 2013 yılında fazla çalışma ücreti ödenmesi konusuna açıklama getirdi.

2013 yılı itibariyle ödenmesinin mümkün olmadığı belirtilen yazıda,  tekrar ödenmeye başlanılmasının iki yoldan birinin gerçekleşmesi halinde söz konusu olabileceği, bu yollardan;

-Birinin,  Anayasa Mahkemesinin 666 sayılı KHK'ya ilişkin iptal kararı sonrasında, fazla çalışma ücretinin ödenmesine dair yasama organınca yeni bir yasal düzenleme yapılması olduğu,

-Diğerinin ise, 666 sayılı KHK hükümleri çerçevesinde, Bakanlık tarafından yazılan yazı üzerine Maliye Bakanlığı'nın teklifi ve Bakanlar Kurulu Kararı çıkarılması olduğu

ifade edildi.

Söz konusu yazı.


T.C.ADALET BAKANLIĞI

Strateji Geliştirme Başkanlığı          

Sayı : 99343242/869-07/586/997                                                        18/03/2013

Konu : Fazla Çalışma Ücreti

                                ....................................CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA

                                ................................... BÖLGE İDARE MAHKEMESİ BAŞKANLIĞINA

Başkanlığımıza, muhtelif Başsavcılıklar ile Mahkemelerden gelen görüş isteme yazıları ile Bimer ve Bilgi Edinme başvurularında, 2013 yılı itibariyle fazla çalışmaücretinin ödenip ödenemeyeceği hususunun müteaddit defalar sorulması üzerine, bu hususailişkin olarak gerek 666 sayılı KHK'nin gerek fazla çalışma ücretine ilişkin olarak AnayasaMahkemesince verilen iptal kararın birlikte değerlendirilmesi sonucu görüşümüz aşağıdakigibidir.

3717 sayılı Kanunun 2/A maddesinde yer alan, "Anayasa Mahkemesi, Yargıtay,Danıştay, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Yüksek Seçim Kurulu ile Adalet Bakanlığımerkez ve taşra teşkilatı (ceza ve infaz kurumları hariç) ile Türkiye Adalet Akademisikadrolarında, sözleşmeli personel dahil, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olarakçalışan personele, ayda elli saati aşmayacak şekilde fiilen yapılan fazla çalışma karşılığında,Bütçe Kanunu ile belirlenen fazla çalışma ücretinin üç katına kadar fazla çalışma ücretiödenebilir. Fazla çalışma yaptırılacak gün ve saatler ile çalışma mahalli gibi hususlardikkate alınmak suretiyle belirlenecek saat başı ödeme miktarı ve ödemeye ilişkin diğer usulve esaslar Adalet Bakanlığı, Yüksek Mahkemelerde ve Yüksek Seçim Kurulunda iseBaşkanları tarafından tespit edilir. Bu madde uyarınca yapılacak ödeme, damga vergisihariç herhangi bir vergiye tâbi tutulmaz." hükmü gereğince Adalet Bakanlığı merkez ve taşrateşkilatı çalışanlarına fazla mesai ödemesi yapılabileceği açıklanmıştır.

6223 sayılı Kanunun verdiği yetkiye dayanılarak çıkarılan ve 02/11/2011 tarihli ve28103 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 666 sayılı Kamu Görevlilerinin MaliHaklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde KararnamelerdeDeğişiklik Yapılmasına Dair Kanun Hükmünde Kararname ile 375 sayılı KHK'da ve bazıkanun ve kanun hükmünde kararnamelerde kamu görevlilerinin mali haklarına ilişkin çeşitlidüzenlemeler yapılmıştır.

666 sayılı KHK' nin 1'inci maddesi ile 375 sayılı KHK'ya eklenen EK 12'ncimaddesinin 2'nci fıkrasının (m) bendi uyarınca; 8/5/1991 tarihli ve 3717 sayılı Kanununfazla çalışma ücretine ilişkin 2/A maddesi 31/12/2011 tarihinden geçerli olmak üzereyürürlükten kaldırılmış ancak, 666 sayılı KHK'nın 2'nci maddesi ile 375 sayılı KHK'yaeklenen Geçici 15'inci maddenin (a) fıkrasında ise; "Ek 12'nci maddenin ikinci fıkrasıyla31/12/2011 tarihi itibarıyla yürürlükten kaldırılan; "... 3717 sayılı Kanunun 2/A maddesi,3843 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkraları, 4904 sayılı Kanunun 15inci maddesinin yedinci fıkrası, 5003 sayılı Kanunun 6 ncı maddesinin ikinci, üçüncü vedördüncü fıkraları, 5490 sayılı Kanunun 66 ncı maddesi, 5502 sayılı Kanunun 28 incimaddesinin beşinci fıkrası ve 6085 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinin sekizinci fıkrasındayer alan hükümlerin uygulanmasına 31/12/2012 tarihine kadar devam olunur. Bu süreiçinde 6831 sayılı Kanunun 71 inci maddesine göre Orman Genel Müdürlüğü merkezteşkilatı personeli için öngörülen fazla çalışma ücretinin yarısı ödenir. Ek 10 uncu maddekapsamında ödeme yapılanlara bu ödemeler yapılmaz." denilmek suretiyle fazla çalışmaücreti uygulamasının 31.12.2012 tarihine kadar devam olunacağı kurala bağlanmıştır.

Ancak, Anayasa Mahkemesi'nin 27.12.2012 tarih ve E:2011/139, K:2012/205 sayılıkararı ile 666 sayılı KHK'nın bazı maddeleri Anayasa'ya aykırı bulunarak iptal edilmiştir.Anılan iptal kararına ilişkin Anayasa Mahkemesi'nın kısa kararının incelenmesinden, kararınfazla çalışma ücreti ile ilgili kısımlarında özetle;

666 sayılı KHK'nın 1'inci maddesiyle 375 sayılı KHK’ya eklenen Ek 12'ncimaddenin, (1) numaralı fıkrasının, 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığıAnayasa'ya aykırı bulunarak iptal edildiği,

(2) numaralı fıkrasının ise, (j) bendi hariç (bu bent için başvuranın yetkisizliğinedeniyle reddine karar verilmiş) kalan bölümünün de, (3171 sayılı Kanuna ilişkin (m)bendi dahil) 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığından Anayasa'ya aykırıbulunarak iptal edildiği,

(3) numaralı fıkrasına gelince, (d) bendi için, başvuranın yetkisizliği nedeniylereddine, (e) bendi için karar verilmesine yer olmadığına, kalan bölümü için ise, 6223 sayılıYetki Kanunu’nun kapsamı yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal istemininreddine, içeriği yönünden Anayasa’ya aykırı olmadığına ve iptal isteminin reddine kararverildiği,

666 sayılı KHK'nın 2'nci maddesiyle 375 sayılı KHK'ya eklenen Geçici 11'inci veGeçici 15'inci maddenin de 6223 sayılı Yetki Kanunu kapsamında olmadığı ve Anayasa’yaaykırı olduğu gerekçesiyle iptali edildiği,

Görülmektedir.

Anayasa Mahkemesi'nin bu kararlarının yürürlüğüne ilişkin olarak ise; 666 sayılıKHK'nın 1'inci maddesiyle 375 sayılı KHK'ya eklenen Ek 12'nci maddenin birincifıkrası ile ikinci fıkrasının iptal edilen hükümleri dışındaki diğer iptal hükümlerininkararın Resmî Gazete’de yayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğegirmesine karar verildiği anlaşılmaktadır.

Anayasanın 153'üncü maddesi ile 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu veYargılama Usulleri Hakkında Kanunun 66'ncı maddesinde; "Anayasa Mahkemesininkararları kesindir. İptal kararları gerekçesi yazılmadan açıklanamaz. Anayasa Mahkemesibir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya bir hükmünü iptal ederken,kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemez.Kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü ya dabunların hükümleri, iptal kararlarının Resmi Gazetede yayımlandığı tarihte yürürlüktenkalkar. Gereken hallerde Anayasa Mahkemesi iptal hükmünün yürürlüğe gireceği tarihiayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, kararın Resmi Gazetede yayımlandığı günden başlayarakbir yılı geçemez. İptal kararının yürürlüğe girişinin ertelendiği durumlarda, Türkiye BüyükMillet Meclisi, iptal kararının ortaya çıkardığı hukuki boşluğu dolduracak kanun tasarı veyateklifini öncelikle görüşüp karara bağlar. İptal kararları geriye yürümez. AnayasaMahkemesi kararları Resmi Gazetede hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargıorganlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzelkişileri bağlar." hükmü yer almaktadır.

Fazla çalışma ücretinin bu düzenlemeler ve Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararısonrasındaki hukuki durumuna gelince;

Fazla çalışma ücretinin 3717 sayılı Kanunun 2/A maddesinde düzenlenmiştir. Budüzenleme ile Anayasa Mahkemesi, Yargıtay, Danıştay, Hâkimler ve Savcılar YüksekKurulu ve Yüksek Seçim Kurulu ile Adalet Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatı (ceza ve infazkurumları hariç) ile Türkiye Adalet Akademisi kadrolarında, sözleşmeli personel dahil, 657sayılı Devlet Memurları Kanununa tâbi olarak çalışan personele, ayda elli saati aşmayacakşekilde fiilen yapılan fazla çalışma karşılığında, Bütçe Kanunu ile belirlenen fazla çalışmaücretinin üç katına kadar fazla çalışma ücreti ödenebileceği kurala bağlanmıştır.

3717 sayılı Kanun'da yer alan bu hüküm 666 sayılı KHK'nın 1'inci maddesiyle 375sayılı KHK’ya eklenen Ek Madde 12’nin 2'nci fıkrasının (m) bendi uyarınca 31.12.2011tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yürürlükten kaldırılmış olup böylelikle fazla mesaiücreti uygulamasına son verilmiş fakat Geçici 15'inci maddenin (a) bendi ile fazla mesaiücreti ödenmesi uygulaması 31.12.2012 tarihine kadar uzatılmış, en son bu tarih itibariyleson bulacağı düzenlenmiştir.

Bu sürenin bitmesine 4 gün kala Anayasa Mahkemesi'nin 27.12.2012 tarihli kararı ileEk Madde 12’nin 2'nci fıkrasının (3717 sayılı Kanunla ilgili (m) bendi dahil, (j) bendi hariç)tüm kısımları ile Geçici 15'inci madde iptal edilmiştir. Anayasa Mahkemesi'nin iptalkararlarının yürürlüğe giriş tarihlerine bakıldığında ise, fazla çalışma ücretinin 31.12.2011tarihinden itibaren yürürlükten kaldırılmasına yönelik düzenlemenin, iptalinin yürürlüğegirmesinin ertelenmediği, yani iptal kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasından sonrayürürlükten kalkacağı, ancak geçici maddenin iptalinin ise kararın Resmî Gazete’deyayımlanmasından başlayarak dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar verildiğianlaşılmaktadır.

Bir kanun veya KHK'nın Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi durumunda, bukanun veya KHK'nin kaldırdığı kanun hükümlerinin kendiliğinden yürürlüğe giripgirmeyeceği hem öğretide hem de uygulamada tartışmalıdır. Bu yüzden problemin çözümüöğreti ve içtihatlara kalmaktadır.

İçtihatlar genel olarak, iptal edilen bir yasa veya KHK'nın yürürlükten kaldırdığıhükümlerin iptal kararı üzerine tekrar yürürlüğe girmeyeceği noktasındayoğunlaşmaktadır. Anayasanın 153'üncü maddesinde yer alan, iptal edilen düzenlemeleriniptal kararı tarihinde yürürlükten kalkacağı, Anayasa Mahkemesinin kanun koyucu gibihareketle yeni bir uygulamaya yol açacak biçimde hüküm tesis edemeyeceği, iptal kararınınyürürlük tarihini erteleyebileceği ilkelerinden hareketle, bir düzenleyici normun yasalyollarla iptali halinde önceki düzenleyici işlemin kendiliğinden yürürlüğe girmeyeceği, bukonudaki mevzuat boşluğunun kanun koyucu tarafından yeniden yapılacak düzenleyicitasarruflarla doldurulacağı genel hukuk kuralıdır.

Anayasa Mahkemesi'nin bir yasayı yürürlükten kaldıran bir yasa veya KHK'nın iptaledilmiş olmasının, yürürlükten kalkan yasanın kendiliğinden yürürlüğe girmesi sonucunudoğurmayacağı hususu esasen, Anayasanın 153'üncü maddesinde ifadesini bulan ve AnayasaMahkemesi'nce verilen iptal kararlarının geriye yürümeyeceği yolundaki kuralın zorunlu vedoğal sonucudur.

Fazla çalışma ücretinin 31.12.2011 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüktenkaldırılmasına ilişkin düzenlemenin Anayasa Mahkemesince iptal edilmesi sonucu, iptaledilen KHK'nın yürürlükten kaldırdığı fazla çalışma ücretinin düzenlendiği 3717 sayılıKanunun 2/A maddesinin kendiliğinden tekrar yürürlüğe girmeyeceği, bu yönde yasamaorganınca yeniden düzenleme yapılması gerektiği, artık burada Anayasa Mahkemesi'nin iptalkararı ile birlikte fazla çalışma ücretlerinin yeniden yürürlüğe girdiği yönünde bir yorumyapılmasının yukarıda yer verilen yargı içtihatları ve genel hukuk kurallarına aykırılık teşkiledececeği açıktır.

Fazla çalışma ücretinin 31.12.2012 tarihine kadar uzatılmasına ilişkin Geçici 15'incimaddenin de Anayasa Mahkemesince iptal edilerek, bu iptal hükmünün yürürlüğegirmesinin, kararın Resmi Gazete'de yayımlanmasından itibaren 9 ay sonraya ertelenmişolmasının, Anayasa Mahkemesi kararının 27.12.2012 tarihli olduğu dikkate alındığındasadece 4 gün için daha fazla çalışma ücreti ödenmesi anlamına geleceği, nihai olarak, fazlaçalışma ücreti uygulamasının 31.12.2012 tarihi itibariyle son bulduğu, 2013 yılında artık3717 sayılı Kanun kapsamında fazla çalışma ücreti ödenmesinin mümkün olmadığı, özetle3717 sayılı Kanun kapsamında fazla çalışma ücretine ilişkin yeni bir yasal düzenlemeyapılıncaya kadar bu Kanun uyarınca fazla calışma ücreti ödenmesinin imkan dahilindeolmadığı değerlendirilmektedir.

Ancak 666 sayılı KHK'nın 1'inci maddesiyle 375 sayılı KHK'ya eklenen Ek 13'üncümaddenin halen yürürlükte olduğu, anılan maddede, belirli bir sürede bitirilmesi gerekenzorunlu ve istisnai işlerden, her defasında ayrıca Bakanlar Kurulu kararı alınması kaydıyla,Bakanlar Kurulunca uygun görülenlerde çalışan 657 sayılı Kanuna tabi personele, ayda ellisaati ve bir yılda altı ayı geçmemek üzere yılı merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenenfazla çalışma saat ücretinin beş katını aşmamak kaydıyla ilgili kurumun önerisi ve MaliyeBakanlığının teklifi üzerine Bakanlar Kurulunca belirlenen çalışma süresi, miktar, usul veesaslar dahilinde fazla çalışma ücreti ödenebileceğinin düzenlendiği, Ek 13'üncü maddeninhayata geçirilmesi halinde tekrar fazla çalışma ücretinin ödenmesinin mümkün olabileceği,buna dönük olarak ise, Personel Genel Müdürlüğü tarafından 2013 yılı için 6 ayla sınırlıolmak üzere Bakanlığımız tüm personeline fazla çalışma ücreti ödenmesi için yazı11.12.2012 tarihinde Maliye Bakanlığı'na öneride bulunulduğu, şu an itibariyle bu konudaMaliye Bakanlığı'nın teklifi ve Bakanlar Kurulu Kararınca düzenleme yapılmasıbeklenilmektedir.

Kısacası, 3717 sayılı Kanunun 2/A maddesi uyarınca, Anayasa Mahkemesi,Yargıtay, Danıştay, Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve Yüksek Seçim Kurulu ile AdaletBakanlığı merkez ve taşra teşkilatı (ceza ve infaz kurumları hariç) ile Türkiye AdaletAkademisi kadrolarında, sözleşmeli personel dahil, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununatâbi olarak çalışan personele ödenmek olan fazla çalışma ücretinin 31.12.2012 tarihiitibariyle son bulduğu, 2013 yılı itibariyle ödenmesinin mümkün olmadığı, tekrarödenmeye başlanılmasının ise iki şekilde mümkün olabileceği, birincinin AnayasaMahkemesinin 666 sayılı KHK'ya ilişkin iptal kararı sonrasında, 3717 sayılı Kanun uyarıncafazla çalışma ücretinin ödenmesine dair yasama organınca yeni bir yasal düzenlemeyapılması, ikincisinin ise 666 sayılı KHK ile 375 sayılı KHK'ya eklenen Ek 13'üncümaddenin işletilmesi amacıyla Personel Genel Müdürlüğü tarafından yazılan yazı sonrasındaMaliye Bakanlığı'nın teklifi ve çıkarılacak Bakanlar Kurulu Kararına istinaden fazla çalışmaücretinin ödenmesi şeklinde olacağı değerlendirilmektedir.

2013 yılında fazla çalışma ücretinin ödenip ödenmeyeceği hususunda gelen görüş vetaleplere ilişkin Başkanlığımıza Başsavcılıklar ve Mahkemelerce, bundan sonra görüşsorulmaması ve kendilerine bu hususta gelen soru ve taleplerin ise ilgili birimlercegörüşümüz doğrultusunda değerlendirilmek suretiyle karşılanması gerektiği düşünülmektedir.

Bilgi edinilmesi ve uygulamanın buna göre yapılmasını rica ederim.

Akın ÇAKIN

Hâkim

Bakan a.

Strateji Geliştirme Başkanı

Bizi Sosyal Medyada Bulun

Sosyal medya sayfalarımıza üye olarak haberlerimize ulaşmak için aşağıdaki ikonları kullanabilirsiniz.

İçerik Koruması

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümleri gereğince, Sitemiz içeriğinin izinsiz olarak kopyalanması, alıntı yapılması yasaktır.