logo-yeni

AYLIKTAN KESME CEZASI NEDİR, NASIL UYGULANIR?

Aktif . Yayınlanma Sitemizden Görüşler

Belli bazı fiil ve halleri işlemeleri halinde Devlet memurları hakkında, aylıklarından kesinti yapılmak suretiyle “aylıktan kesme” disiplin cezası uygulanmaktadır.

Devlet memurlarına verilecek disiplin cezalarına ilişkin hususlar, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 124-136 maddelerinde belirtilmiştir. 657 sayılı Kanunda, disiplin cezaları arasında ağırlık derecesi bakımından üçüncü sırada aylıktan kesme disiplin cezasını düzenlenmiştir. Devlet memurları hakkında, hem maddi hem de ilerlemelerine yönelik müeyyideleri olmasının yanı sıra, ilk derece disiplin amirleri tarafından da doğrudan verilebiliyor olması nedeniyle bu ceza ayrıca önem taşımaktadır.

Bu çalışmamızda, Devlet memurları hakkında söz konusu olan aylıktan kesme cezasına ilişkin tüm hususlara değinilecek olmakla birlikte, esas itibariyle verilen cezanın uygulanması konusu üzerinde durulacaktır.

Aylıktan kesme cezasına ilişkin Kanun hükümleri

-Kanunun 125 inci maddenin (C )bendinde “Aylıktan kesme: Memurun, brüt aylığından 1/30 - 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.” şeklinde tarif edilmiş ve aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller yedi alt bent olarak sayılmıştır:

a) Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak,

b) Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek,

c) Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzerlerini özel menfaat sağlamak için kullanmak,

d) Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak,

e) Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek,

f) Görev yeri sınırları içerisinde her hangi bir yerin toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz olarak kullanılmasına yardımcı olmak,

ı) Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak, 

-Kanunun 126 ncı maddesinde, aylıktan kesme cezasının disiplin amirleri tarafından verileceği belirtilmiştir. 

-Kanunun 127 nci maddesinde, aylıktan kesme cezası gerektiren fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisinin zamanaşımına uğrayacağı hususu düzenlenmiştir.

-Kanunun 128 inci maddesinde, disiplin amirlerinin aylıktan kesme cezasını soruşturmanın tamamlandığı günden itibaren 15 gün içinde vermek zorunda oldukları ifade edilmiştir.

-Kanunun 130 uncu maddesinde, Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemeyeceği hüküm altına alınmış ve cezayı verecek olan disiplin amirinin en az 7 günlük savunma süresi tanıması gerektiği vurgulanmıştır. 

-Kanunun 132 nci maddesinde, “Aylıktan kesme cezası, cezanın veriliği tarihini takip eden aybaşında uygulanır.”; son fıkrasında ise “Aylıktan kesme cezası ile tecziye edilenler 5 yıl, … boyunca daire başkanı kadrolarına, daire başkanı kadrosunun dengi ve daha üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamazlar.” hükümlerine yer verilmiştir.

-Kanunun 133 üncü maddesinde, hakkında aylıktan kesme cezası verilmiş olan memurun, cezanın uygulanmasından itibaren 10 yıl geçtikten sonra atamaya yetkili amirine başvurarak verilen cezanın özlük dosyasından silinmesini isteyebileceği düzenlenmiştir.

-Kanunun 135 inci maddesinde, disiplin amirleri tarafından verilen aylıktan kesme cezalarına karşı, memur tarafından ilgili disiplin kuruluna, kararın tebliği tarihinden itibaren yedi gün içerisinde itiraz edilebileceği belirtilmiştir. Maddede yer alan düzenlemeye göre, disiplin kurulu konunun kendisine intikalinden itibaren otuz gün içinde kararlarını verir. İtirazın kabul edilmesi halinde, cezayı veren disiplin amiri cezayı kaldırabileceği gibi, kınama ya da uyarma cezası olarak yeniden ceza da verebilir. Aylıktan kesme cezasına karşı idari yargı yerlerinde dava da açılabilir. 

Aylık nedir?

“Aylık” kavramı ile ilgili olarak, 657 sayılı Kanunda;

-“Memurlara ödenecek aylık tutarları” başlıklı 155 inci maddesinde, “Bu kanunun 36 ncı maddesinde yer alan sınıflara ait gösterge tablosundaki rakamların, genel bütçe kanununda o yıl için tespit edilen katsayı ile çarpılması sonunda bulunacak miktar, sınıfların derece ve kademelerindeki memurların aylık tutarlarını gösterir.”,

-“Göstergeler” başlıklı 43 üncü maddesinin birinci fıkrasının (B) bendinde, “Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır…”

hükümleri yer almıştır.

Öte yandan, en yüksek Devlet memuru aylığına ilişkin çok sık kullanılan tanımlarda, Devlet Personel Başkanlığı görüşlerinde ve idari yargı yerleri tarafından verilen kararlarda, aylık ücret kavramının “gösterge+ek gösterge rakamlarının, içinde bulunulan dönem için belirlenmiş aylık katsayısı ile çarpılması sonucu bulunan miktar” olarak ifade edildiği görülmektedir.

Aylıktan kesme cezasının kesileceği aylık

Aylıktan kesme cezası, Devlet memurunun aylık hesabında göz önünde bulundurulan gösterge ve ek gösterge rakamları toplamının, cezanın verildiği tarihi izleyen aybaşında geçerli olan aylık katsayısı rakamı ile çarpılması sonucu bulunacak brüt tutar üzerinden hesaplanır.

Aylıkta kesme cezası oranı

Aylıktan kesme cezasının alt sınırı 1/30, üst sınırı ise 1/8 olarak belirlenmiştir. 1/30’dan daha ağır ceza verilmesinin gerekmesi halinde, ceza kararında bu durumun gerekçesinin (fiilin ağırlığı, birden fazla fiilin işlenmiş olması gibi hususlar gerekçe olarak ileri sürülebilir) belirtilmesi gerekir.

Ayrıca, ceza kararında aylıktan kesme cezası oranının mutlaka belirtilmesi ve bunun yerine “alt sınırdan ceza” ya da “üst sınırdan ceza” gibi ifadelere yer verilmemesi gerekir.

Cezanın aylıktan kesilme zamanı

Ceza, veriliş tarihini takip eden aybaşında uygulanır. Bu tarihte uygulanmamış olması, daha sonra uygulanmasına engel teşkil etmez. Kamu alacağına ilişkin zamanaşımı kuralları çerçevesinde değerlendirilecek olan aylıktan kesme cezası, sonraki aylarda da aylıktan kesilmek suretiyle uygulanabilecek olmakla birlikte, aylıktan kesilecek tutarın cezanın verildiği tarihi takip eden ay başındaki rakamlara göre belirlenmesi gerekir.

Aylıktan kesme cezası alanlar hakkında uygulanan yasaklar

Haklarında aylıktan kesme cezası disiplin cezası uygulanmış olanlar, 5 yıl boyunca daire başkanı kadrolarına, daire başkanı dengi ve daha üstü kadrolara, bölge ve il teşkilatlarının en üst yönetici kadrolarına, düzenleyici ve denetleyici kurumların başkanlık ve üyeliklerine, vali ve büyükelçi kadrolarına atanamamaktadırlar.

 logo1

Bizi Sosyal Medyada Bulun

Sosyal medya sayfalarımıza üye olarak haberlerimize ulaşmak için aşağıdaki ikonları kullanabilirsiniz.

İçerik Koruması

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümleri gereğince, Sitemiz içeriğinin izinsiz olarak kopyalanması, alıntı yapılması yasaktır.