logo yeni

HAPİS CEZASININ ERTELENMESİ VE KAMU HAKLARINDAN MAHRUMİYET MEMURİYETİ NASIL ETKİLER?

Aktif . Yayınlanma Göreve Son Verme

ÖZET: Denetim görevinin ihmali suçundan 5237 sayılı Kanunun 251/2 maddesi uyarınca 2 ay 15 gün hapis cezasına mahkum olan, söz konusu cezası aynı Kanunun 53/1 maddesi gereğince ertelenen ve 51/3 maddesi uyarınca 1 yıl süreyle denetime tabi tutulan, 53/5 maddesi uyarınca hapis cezasının infazından sonra işlemek üzere 1 ay 7 gün süreyle belirli hakları kullanmaktan yoksun bırakılan memur hakkında verilen söz konusu kararın memuriyete engel teşkil edip etmeyeceği hususunda.(24/01/2014-25964)

Bakanlığınız Giresun İl Gıda, Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünde ziraat mühendisi kadrosunda görev yapmakta olan …'nin Giresun Ağır Ceza Mahkemesinin 12/01/2012 tarihli ve Dosya No:2010/126, Karar No:2012/1 sayılı kararıyla, denetim görevinin ihmali suçundan 5237 sayılı Kanunun 251/2 maddesi uyarınca 2 ay 15 gün hapis cezasına mahkum olduğunu, söz konusu cezanın aynı Kanunun 53/1 maddesi gereğince ertelendiğini ve 51/3 maddesi uyarınca 1 yıl süreyle denetime tabi tutulacağını, 53/5 maddesi uyarınca hapis cezasının infazından sonra işlemek üzere 1 ay 7 gün süreyle belirli hakları kullanmaktan yoksun bırakıldığını belirten ve söz konusu kararın memuriyete engel teşkil edip etmeyeceği hususunda görüş talep eden ilgi yazı ve ekleri incelenmiştir.

Bilindiği üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel ve özel şartların düzenlendiği 48/A-5 maddesinde; "Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı bir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezasına ya da affa uğramış olsa bile devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkûm olmamak." hükmüne yer verilerek, bir yıl ve daha fazla süreli hapis cezasına mahkum olanlar ile cezanın süresine ve niteliğine (hapis cezası veya adli para cezası olup olmadığına) bakılmaksızın maddede sayılan suçlardan mahkum olanların memur olamayacakları belirtilmiştir.

Diğer taraftan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun "Hapis cezasının ertelenmesi" başlıklı 51 inci maddesinde; "(1) İşlediği suçtan dolayı iki yıl veya daha az süreyle hapis cezasına mahkûm edilen kişinin cezası ertelenebilir. ...

(3) Cezası ertelenen hükümlü hakkında, bir yıldan az, üç yıldan fazla olmamak üzere, bir denetim süresi belirlenir. Bu sürenin alt sınırı, mahkûm olunan ceza süresinden az olamaz.

(4) Denetim süresi içinde;

a) Bir meslek veya sanat sahibi olmayan hükümlünün, bu amaçla bir eğitim programına devam etmesine,

b) Bir meslek veya sanat sahibi hükümlünün, bir kamu kurumunda veya özel olarak aynı meslek veya sanatı icra eden bir başkasının gözetimi altında ücret karşılığında çalıştırılmasına,

c) Onsekiz yaşından küçük olan hükümlülerin, bir meslek veya sanat edinmelerini sağlamak amacıyla, gerektiğinde barınma imkanı da bulunan bir eğitim kurumuna devam etmesine.

Mahkemece karar verilebilir. ...

(6)Mahkeme, hükümlünün kişiliğini ve sosyal durumunu göz önünde bulundurarak, denetim süresinin herhangi bir yükümlülük belirlemeden veya uzman kişi görevlendirmeden geçirilmesine de karar verebilir.

(7)Hükümlünün denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemesi veya kendisine yüklenen yükümlülüklere, hakimin uyarısına rağmen, uymamakta ısrar etmesi halinde; ertelenen cezanın kısmen veya tamamen infaz kurumunda çektirilmesine karar verilir.

(8) Denetim süresi yükümlülüklere uygun veya iyi halli olarak geçirildiği takdirde, ceza infaz edilmiş sayılır." denilmek suretiyle, "hapis cezasının ertelenmesi" müessesesinin mahkumiyeti ortadan kaldırmayacağı, sadece anılan maddede belirtilen şartların gerçekleşmesi halinde hapis cezasının infaz edilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede 657 sayılı Kanunun 48/A-5 kapsamında memuriyete engel nitelikte (kasten işlenen bir suçtan dolayı 1 yıl ve daha fazla süreli) hapis cezasına mahkum olanların, söz konusu hapis cezalarının ertelenmesinin memur olarak atanmalarına imkan sağlamayacağı açıktır.

Bu çerçevede, denetim görevinin ihmali suçundan 5237 sayılı Kanunun 251/2 maddesi uyarınca verilen 2 ay 15 günlük hapis cezasının, 1 yıldan daha az süreli olması hasebiyle, 657 sayılı Kanunun 48/A-5 kapsamında memuriyete engel teşkil etmemektedir.

Öte yandan, 657 sayılı Kanunun Devlet memurluğuna alınacaklarda aranacak genel ve özel şartların düzenlendiği 48/A-4 maddesinde; "Kamu haklarından mahrum bulunmamak," ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinin birinci fıkrasında; "(1) Kişi, kasten işlemiş olduğu suçtan dolayı hapis cezasına mahkûmiyetin kanuni sonucu olarak;

a) Sürekli, süreli veya geçici bir kamu görevinin üstlenilmesinden; bu kapsamda, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliğinden veya Devlet, il, belediye, köy veya bunların denetim ve gözetimi altında bulunan kurum ve kuruluşlarca verilen, atamaya veya seçime tabi bütün memuriyet ve hizmetlerde istihdam edilmekten,...

Yoksun bırakılır.

(2) Kişi, işlemiş bulunduğu suç dolayısıyla mahkûm olduğu hapis cezasının infazı tamamlanıncaya kadar bu hakları kullanamaz....

(4) Kısa süreli hapis cezası ertelenmiş veya fiili işlediği sırada onsekiz yaşını doldurmamış olan kişiler hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz..." ve 5237 sayılı Kanunun 49 uncu maddesinde de; "...(2) Hükmedilen bir yıl veya daha az süreli hapis cezası, kısa süreli hapis cezasıdır." hükümlerine yer verilmek suretiyle, kasten işlenen bir suçtan dolayı hapis cezasına mahkum olanların, cezaevinde bulunmalarının doğal bir sonucu olarak hapis cezasının infazı süresince memur olamayacakları, ancak kısa süreli (1 yıl veya daha az süreli) hapis cezası ertelenmiş olanların ise memur olabilecekleri ifade edilmiştir.

Ancak, 5237 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin beşinci fıkrasında ise; "(5) Birinci fıkrada sayılan hak ve yetkilerden birinin kötüye kullanılması suretiyle işlenen suçlar dolayısıyla hapis cezasına mahkûmiyet halinde, ayrıca, cezanın infazından sonra işlemek üzere, hükmolunan cezanın yarısından bir katına kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verilir. ..." hükmüne yer verilerek, kamu görev ve yetkilerini kötüye kullanmak suretiyle suç işleyenlere, kısa süreli hapis cezası ertelenmiş olsa bile, hapis cezasının infazından sonra işlemek üzere, ayrıca hükmolunan cezanın yarısından bir katma kadar bu hak ve yetkinin kullanılmasının yasaklanmasına karar verileceği ifade edilmiştir.

Görüldüğü üzere, denetim görevinin ihmali suçundan 5237 sayılı Kanunun 251/2 maddesi uyarınca 2 ay 15 günlük hapis cezasına mahkum olan ilgilinin, kısa süreli hapis cezasının ertelenmiş olması hasebiyle, aynı Kanunun 53 üncü maddesinin birinci ve dördüncü fıkraları çerçevesinde, kamu haklarını kullanmaktan (memur olarak atanmaktan) yasaklı bulunmadığı; ancak 53/5 maddesi uyarınca, kısa süreli hapis cezası ertelenmiş olsa bile, hapis cezanın infazından sonra işlemek üzere verilen 1 ay 7 günlük hak mahrumiyetinin ise 657 sayılı Kanunun 48/A-4 maddesi kapsamında memuriyete engel teşkil ettiği değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan kısa süreli hapis cezasının ertelenen ilgilinin, 5237 sayılı Kanunun 53/4 maddesi uyarınca hapis cezasının infazı süresince kamu haklarından yasaklı sayılmazken, 53/5 maddesi gereğince hapis cezasının infazından sonra işlemek üzere kamu haklarından yasaklanması bazı hukuki sorunlara yol açabilecektir. Ayrıca hapis cezası ertelenenler için hapis cezasının infazından söz edilemeyeceği, sadece 51/8 maddesi uyarınca denetim süresinin yükümlülüklere uygun veya iyi halli olarak geçirilmesi halinde hapis cezasının infaz edilmiş sayılacağı göz önünde bulundurulduğunda, hapis cezasının infazından sonra işlemek üzere öngörülen kamu haklarından yasaklılığın hangi tarihten itibaren başlayacağı da ayrı bir tartışma konusu olacağı açıktır. Bu çerçevede, kamu haklarından yasaklanmayı düzenleyen Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinin birinci, dördüncü ve beşinci fıkralarının uygulanmasıyla ilgili olarak Adalet Bakanlığından da görüş alınmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Ayrıca, Danıştay 1. Dairesinin 13/04/2004 tarihli ve E:2003/170, K:2004/3 sayılı kararında "...Devlet memuru olup da memuriyetine son verilmesini gerektirmeyen bir hürriyeti bağlayıcı ceza ile mahkum olan bir kişinin, söz konusu cezanın infazı süresince memuriyet haklarını koruma ve kullanma ehliyetinin devam ettiğinin kabulü mümkün bulunmamaktadır. Bu durumda olan Devlet memurunun hizmet ilişkisinin infaz süresince askıda olduğunun kabulüyle hükümlülük süresinin sona ermesinden sonra göreve iade suretiyle memuriyet statüsünü yeniden kazanması gerekmektedir ki bu da, memur hukukunun sonucu olan memur güvenliği ilkesinin bir gereğidir... Devlet memurlarının hükümlü bulundukları Devlet memurluğuna engel nitelik taşımayan hapis cezalarının infazı süresinde göreve devamsızlıkları nedeniyle memuriyetlerine son verilemeyeceği, bu kişilerin sözü edilen cezalarının infazı süresince hastalık ve yıllık izin kullanabilmelerine ve buna bağlı olarak maaş alabilmelerine hukuken olanak bulunmadığı..." ifade edilerek, memurluğuna son verilmesini gerektirmeyen bir ceza ile mahkum olanların görevine son verilemeyeceği, cezanın infazı süresince ilgililerin memuriyetlerinin askıda olduğu ve infaz süresince de maaş ödenmesinin mümkün bulunmadığı belirtilmiştir.

Yukarıda yer verilen hüküm ve açıklamalar çerçevesinde;

1) Denetim görevinin ihmali suçundan verilen kısa süreli (2 ay 15 günlük) hapis cezasının, 657 sayılı Kanunun 48/A-5 maddesi kapsamında memuriyete engel teşkil etmediği,

2) 5237 sayılı Kanunun 53/5 maddesi uyarınca hapis cezasının infazından sonra işlemek üzere 1 ay 7 gün süreyle belirli hakları kullanmaktan yoksun bırakılan ilgilinin, mezkur Danıştay kararına paralel olarak memuriyetine son verilmesinin mümkün bulunmadığı, ancak kamu haklarından yasaklı olduğu süre ( 1 ay 7 gün) boyunca memuriyetinin askıda olduğu ve bu süre zarfında maaşının ödenmesine imkan bulunmadığı,

3) Öte yandan kısa süreli hapis cezası ertelenenlerin, hapis cezasının infazı süresince kamu haklarından yasaklı tutulmadığı göz önünde bulundurularak, hapis cezasının infazından sonra işlemek üzere 5237 sayılı Kanunun 53/5 maddesi uyarınca kamu haklarından yasaklanıp yasaklanamayacağı, yasaklanabilmesi halinde ise, ertelemede hapis cezasının infazından söz edilemeyeceğinden, söz konusu yasaklılığın hangi tarihten itibaren işlemeye başlayacağı hususlarında Adalet Bakanlığından görüş alınmasının uygun olacağı,

mütalaa edilmektedir

Bizi Sosyal Medyada Bulun

Sosyal medya sayfalarımıza üye olarak haberlerimize ulaşmak için aşağıdaki ikonları kullanabilirsiniz.

İçerik Koruması

5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu hükümleri gereğince, Sitemiz içeriğinin izinsiz olarak kopyalanması, alıntı yapılması yasaktır.